Sudan'da süregelen iç savaş, Darfur ve Kurdufan bölgelerinde yeni cephelerin açılmasıyla daha da şiddetleniyor. Uzmanlar, artan çatışmaların insani durumu kötüleştirdiğini ve siyasi çözüm arayışlarını zorlaştırdığını belirtiyor.
Uzmanlar, Sudan'daki çatışmaların giderek tırmandığını ve taraflar arasındaki güven bunalımının siyasi çözüm arayışlarını zorlaştırdığını ifade ediyor. Mevcut koşullarda en olası senaryonun savaşın devam etmesi olduğu belirtiliyor.
Birleşmiş Milletler (BM) ve uluslararası kuruluşların verilerine göre, Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında 15 Nisan 2023'te başlayan çatışmalar, ülkenin batısındaki Darfur ve orta kesimindeki Kurdufan bölgelerinde yoğunlaşmış durumda.
Son haftalarda, özellikle Batı Darfur'daki El Geneyna çevresinde yeni cephelerin açılması, çatışmaların farklı bölgelere yayılması, savaşın yeni bir askeri safhaya geçtiğine işaret ediyor. Elektrik santralleri, su altyapısı, hastaneler, okullar ve pazar yerlerinin hedef alınması nedeniyle insani kriz derinleşiyor.
BM verilerine göre, Nisan 2023'ten bu yana ülkede yaklaşık 11,5 milyon kişi yerinden edildi. Bu kişilerin 4,5 milyondan fazlası Çad, Mısır, Güney Sudan, Etiyopya, Libya, Uganda ve Orta Afrika Cumhuriyeti gibi komşu ülkelere sığındı. BM Dünya Gıda Programı, Sudan'da açlığın felaket seviyesine ulaştığına dikkat çekiyor.
Uzmanlar, askeri çatışmaların genişlemesinin sadece cephe hatlarını değil, diplomatik çözüm arayışlarını da olumsuz etkilediğini aktarıyor. Güvenlik ve Barış Çalışmaları Platformu Başkanı Dr. İbrahim Nasır, sahadaki son gelişmelerin çatışmaların yeni bir askeri aşamaya girdiğini gösterdiğini belirtti.
Dr. Nasır, Sudan ordusunun HDK'nin dikkatini dağıtmak için yeni cepheler açmaya yöneldiğini ifade etti. HDK ise Sudan'ın doğusunda, özellikle Mavi Nil eyaletinde yeni cepheler oluşturarak ordunun askeri kapasitesini farklı alanlara yaymayı hedefliyor.
Sudan ordusunun HDK'nin belirli bölgelerden çekilmesini müzakerenin ön şartı olarak değerlendirdiğine dikkat çeken Nasır, HDK'nin ise bunun uygulanması mümkün olmayan bir talep olduğunu düşündüğünü söyledi. ABD'nin, Sudan'ın toprak bütünlüğünü korumayı temel hedeflerinden biri olarak gördüğünü vurguladı.
Düzce Üniversitesi'nden Doç. Dr. Ahmet Hüsrev Çelik, çatışmaların Darfur Sorunu adı verilen çok boyutlu bir krize dönüştüğünü ifade etti. Çelik, Darfur'da yüz binlerce kişinin yaşamını yitirdiğini ve milyonlarca insanın yerinden edildiğini vurguladı.
Çelik, sağlık sisteminin çöktüğünü, salgın hastalıkların yayıldığını ve tarımsal üretimin durma noktasına geldiğini belirtti. Ayrıca, güvenlik sorunları nedeniyle insani yardımın ihtiyaç sahiplerine ulaşmasının zorlaştığını aktardı.
BM İnsan Hakları Konseyi, Kurdufan'ın El Ubeyd kentinde sivillere yönelik ihlaller nedeniyle soruşturma kararı aldı. UNICEF, yüz binlerce sivilin insan hakları ihlali riski altında bulunduğunu açıkladı.
Uluslararası toplumun hesap verebilirlik çağrılarını artırdığına dikkat çeken Çelik, mevcut yaptırımların çatışmaları durdurmak konusunda etkili sonuçlar vermediğini kaydetti. Çelik, çatışmalar sona erdiğinde uluslararası hukuk çerçevesinde olası yargı süreçlerinin gündeme gelebileceğini ifade etti.
Çatışmaların hem Sudan'da hem de uluslararası alanda çözüm üretilmesini zorlaştırdığına işaret eden Çelik, Sudan ordusunun HDK'nin kontrol ettiği bölgelerden çekilmesine yönelik talebinin hukuki ve siyasi açıdan anlaşılabilir olduğunu belirtti.
Güven artırıcı önlemlerle desteklenen müzakere sürecinin en gerçekçi seçenek olduğunu ifade eden Çelik, uluslararası arabuluculuk ve güven artırıcı mekanizmaların desteklenmesinin önemli olduğunu vurguladı.
