TÜBİTAK, kuantum teknolojilerinin endüstriyel uygulamalara dönüştürülmesi amacıyla uluslararası ortaklı AR-GE projelerine yönelik çağrılar başlattı. Bu projelerle yüksek kapasiteli kuantum hesaplama altyapılarının kurulması hedefleniyor.
TÜBİTAK, kuantum teknolojileri alanında endüstriyel uygulamaların ve ticarileşebilir ürünlerin geliştirilmesine yönelik uluslararası ortaklı araştırma ve geliştirme (AR-GE) projelerine odaklanıyor. Bu kapsamda, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı çerçevesinde 300 milyon dolarlık destek bütçesiyle "HIT-Kuantum" adımı öne çıkıyor.
Kapsam dahilinde, araştırma merkezleri, üniversiteler ve özel sektör için yüksek kapasiteli kuantum hesaplama altyapılarının kurulması, ölçeklenebilir donanım ve yazılım ekosisteminin geliştirilmesi ile katma değerli çözümlerin ve nitelikli insan kaynağının artırılması hedeflenmektedir.
Türkiye'deki kuantum altyapısının önemli bir parçasını TOBB, TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi (TOBB ETÜ) ve ASELSAN işbirliği oluşturmaktadır. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda yürütülen işbirliğiyle, TOBB ETÜ Teknoloji Merkezi'nde 2022 yılında Kuantum Teknolojileri Araştırma Laboratuvarı hizmete açılmıştır. TOBB ETÜ, süper iletken kuantum elektroniği alanında Türkiye'nin ilk kuantum bilgisayarı olan QuanT'ı Kasım 2024'te tanıtmayı planlamaktadır.
Ayrıca, ASELSAN ile SSB arasında Süper İletken Kuantum İşlemci Birimi (QPU) Geliştirilmesi Projesi'nin başlatılması da önemli bir gelişme olarak kaydedilmiştir.
TÜBİTAK Ulusal Metroloji Enstitüsü (UME), mayıs ayında düzenlenen SAHA 2026 etkinliğinde rubidyum ve stronsiyum optik örgü saat prototipleriyle kuantum çip örneklerini sergilemiştir. Türkiye'nin uzay tabanlı zaman ve frekans teknolojileri alanındaki önemli projelerinden biri olan Rubidyum Atomik Frekans Standardı (RAFS), geçtiğimiz hafta SpaceX Transporter-17 görevi kapsamında başarıyla uzaya fırlatılmıştır.
TÜBİTAK'ın düzenlediği EUREKA Xecs 2026 Uygulamalı Kuantum Teknolojileri Çağrısı ile kuantum teknolojilerinin teknoloji hazırlık seviyesinin artırılması ve ihtisaslaşmış AR-GE ve yenilik konsorsiyumlarının oluşturulması amaçlanıyor. Bu çağrıya en az iki EUREKA üyesi ülkeden kuruluşların katılım sağlaması gerekiyor.
Kuantum algılama alanında tıbbi teşhis, hassas navigasyon, jeolojik araştırmalar ve uzay uygulamaları için yeni sensör teknolojilerine odaklanılacaktır. Bunun yanı sıra, kuantum metrolojisi, kuantum haberleşme ve siber güvenlik konularında da çeşitli projeler desteklenecektir.
Proje bütçeleri 600 bin avroyu aşamayacak ve büyük ölçekli kuruluşlar için destek oranı yüzde 60, KOBİ'ler için yüzde 75 olarak belirlenmiştir. Kamu idareleri, vakıf üniversiteleri ve araştırma merkezlerinin uygun giderleri ise yüzde 100 oranında desteklenecektir.
Uluslararası ön proje başvuruları 26 Kasım 2026'ya, tam proje önerileri ise 5 Mart 2027'ye kadar alınacaktır. Ulusal çağrı ise 8 Ocak 2027'de açılacaktır.
