Suriye Halk Meclisi Seçimleri Yüksek Komitesi, 1 Temmuz'da Cumhurbaşkanı Ahmed Şara tarafından atanan 70 milletvekilinin listesini duyurdu. Geçici anayasal bildirge çerçevesinde belirlenen seçim sistemi gereği, yeterince temsil edilmeyen toplumsal gruplardan oluşan bu atamalar ile ülkenin yeni...
Suriye Halk Meclisi Seçimleri Yüksek Komitesi, 1 Temmuz'da Cumhurbaşkanı Ahmed Şara tarafından atanan 70 milletvekilinin listesini duyurdu. Geçici anayasal bildirge çerçevesinde belirlenen seçim sistemi gereği, yeterince temsil edilmeyen toplumsal gruplardan oluşan bu atamalar ile ülkenin yeni parlamentosu şekillendi. Yeni meclisin 210 üyesinin üçte ikisi seçim yoluyla, üçte biri ise doğrudan atamayla belirlenmiştir. Siyasi geçiş sürecinin ilerlemesi açısından önemli bir eşik aşılmıştır ve Suriye Halk Meclisi ilk oturumunu 12 Temmuz'da gerçekleştirmiştir.
Esed rejiminin devrilmesinin ardından yönetimi üstlenen yeni idare, geçmişteki deneyimlerden yola çıkarak ülkenin yeni siyasal düzenini etnik veya mezhebi kimliklere dayandırmamıştır. Bunun yerine, tüm vatandaşları ortak bir “Suriyelilik” kimliği altında birleştiren, yetkinlik ve liyakat esasına dayanan kapsayıcı bir model benimsemiştir. Bu yaklaşım, parlamentonun oluşumunda da alt kimliklere dayalı kota sisteminin reddedilmesiyle kendini göstermiştir.
Ancak, etnik, dini ve mezhebi gruplara özel sabit sandalye tahsis edilmemesi, bu grupların mecliste göz ardı edildiği anlamına gelmez. Aksine, temsilin güçlendirilmesi amacıyla sosyal ve mesleki gruplara özel kontenjanlar oluşturulmuştur. Milletvekillerinin yüzde 70'inin profesyonel meslek gruplarından, yüzde 30’unun ise aşiret liderleri ve yerel figürlerden oluşması hedeflenmiştir. Ayrıca, kadınlar, engelliler, siyasi tutuklular ve mülteciler gibi özel gruplar için zorunlu kontenjanlar ayrılmıştır.
Seçim ve atama yoluyla belirlenen milletvekillerinin analizi, sistemin çoğulcu ve kapsayıcı bir yasama organı oluşturduğunu göstermektedir. Seçimle belirlenen kadın milletvekili sayısı 6 iken, atamalarla bu sayı 21’e çıkarılmış, meclisteki kadın temsil oranı yüzde 10 seviyesine ulaşmıştır. Bu durum, kadınların yasama organında daha fazla yer bulmasına yönelik eleştirileri önemli ölçüde hafifletmiştir.
Doğrudan atamalarla diğer dezavantajlı grupların temsili de artmıştır. Şara’nın belirlediği 70 kişilik listede, 13 sandalye eski siyasi tutuklular ve kayıp yakınlarına, 5 sandalye ise engelli bireylere ayrılmıştır. Demografik olarak azınlık statüsünde bulunan gruplar da, yeni mecliste temsil edilmiştir. Özellikle Türkmen ve Kürt nüfusunun temsil oranları, genel demografik tahminlerle uyumlu bir şekilde artırılmıştır.
Suriyeli Türkmenler, genel seçimlerin ardından parlamentoda 4 milletvekili ile temsil edilirken, Cumhurbaşkanlığı atamaları sonucunda bu sayı 7’ye yükselmiştir. Türkmen Meclisi Başkanı Abdurrahman Mustafa’nın da meclise girmesi, Türkmenlerin siyasi temsili açısından önemli bir gelişmedir. Aynı şekilde, Suriyeli Kürtlerin meclisteki temsil sayısı 9'dan 11'e çıkmıştır. Bu durum, Kürt Ulusal Konseyi'ne yakın figürlerin mecliste yer alması dolayısıyla önemli bir durum olarak değerlendirilmektedir.
Çerkes topluluğunun önde gelen isimlerinden Yahya Muhammed İbrahim’in de yeni parlamentoya atanması, bu azınlıkların temsili açısından kayda değer bir gelişmedir. Atamalar, Hristiyan temsilini de artırmış, Hristiyan vekil sayısı 6’ya ulaşmıştır. Bu durum, Rum Ortodokslar, Süryani Ortodokslar ve Ermeni Katolikler gibi diğer mezhebi toplulukların da temsili açısından önemlidir.
Sonuç olarak, Suriye’de geçmişin deneyimlerinden yola çıkarak toplumsal temsil gücü yüksek bir parlamentonun temelleri atılmıştır. 1 Temmuz atamalarıyla şekillenen Suriye Halk Meclisi, kimlik odaklı siyasete alternatif bir model sunmaktadır. Ancak bu çok sesli yapının gerçek başarısı, ülkenin yapılandırılması sürecinde ortak karar alma yeteneği ve uzlaşı kültürü ile belirlenecektir.
