Rus gazının Ukrayna üzerinden Avrupa'ya sevkiyatının sona ermesi, kıtanın doğal gaz ticaret dengelerini değiştirdi. Kuzeybatı Avrupa'da sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatı artarken, Orta ve Doğu Avrupa'da fiyatlar yükseldi.
Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsü (OIES) tarafından yayımlanan rapora göre, Rusya'nın Ukrayna üzerinden Avrupa'ya gaz sevkiyatını durdurmasıyla birlikte, Avrupa'daki doğal gaz fiyatları yeniden ayrışmış durumda. Uzun yıllar boyunca birbirine yakın seyreden fiyatların, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatı yoğunlaşan ülkelerde daha düşük seviyelerde oluştuğu gözlemleniyor.
Fransa, Belçika, Hollanda ve İngiltere gibi LNG ithalatının yoğunlaştığı bölgelerde gaz fiyatları düşerken, Almanya'nın doğusundaki Orta ve Doğu Avrupa merkezlerinde fiyatlar artış göstermeye başladı. Fransa'nın TRF, Belçika'nın ZTP, Hollanda'nın TTF ve İngiltere'nin NBP ticaret merkezlerinde en düşük fiyatlar kaydedilirken, Almanya'nın THE merkezi bu fiyatların üzerinde yer aldı. Çekya, Avusturya ve Slovakya'daki merkezlerde ise fiyatlar kalıcı olarak daha yüksek seviyelerde oluştu.
Raporda, bu farklılığın, LNG'nin ağırlıklı olarak Kuzeybatı Avrupa limanlarından sisteme girmesi ve gazın doğuya doğru taşınması sebebiyle ortaya çıktığı belirtildi. Avrupa gaz piyasası, Rus gazındaki kayba rağmen işlem hacmi bakımından büyümeye devam etti. 2025 yılında Avrupa'daki doğal gaz ticareti, bir önceki yıla göre yüzde 16 oranında artış gösterdi. Fiziksel gaz talebinin ise yüzde 8 yükseldiği kaydedildi. Böylelikle toplam işlem hacmi ilk kez 100 bin teravatsaat seviyesini aştı.
Hollanda merkezli TTF, Avrupa'nın en büyük doğal gaz ticaret merkezi olma konumunu koruyor. TTF'de işlem hacmi geçen yıl yüzde 14 artarken, bu merkezdeki toplam işlem hacmi diğer sekiz büyük Avrupa gaz merkezinin toplamının 4,5 katına ulaştı. TTF ayrıca, İngiltere'nin NBP merkezinin yaklaşık 9 katı, Almanya'nın THE merkezinin yaklaşık 20 katı ve İtalya'nın PSV merkezinin 52 katından fazla işlem hacmine sahip oldu. Avrupa'daki tüm doğal gaz işlemlerinin yüzde 81'i TTF üzerinden gerçekleştirildi.
LNG ticaretinin artışı ile birlikte Kuzey Amerika ve Asya'dan daha fazla piyasa katılımcısının TTF'de işlem yaptığı, TTF-Henry Hub fiyat farkına dayalı işlemlerin de giderek yaygınlaştığı gözlemlendi. Raporda ayrıca Belçika'nın ZTP ticaret merkezinin dikkat çekici bir yükseliş gösterdiği, 2025 yılında burada işlem hacminin yüzde 165'in üzerinde bir artış kaydettiği vurgulandı. Bu artışın, Belçika'nın LNG ithalatındaki yükseliş, İngiltere ve Fransa'dan gelen gaz akışının doğuya yönelmesi ve ülkenin Avrupa'nın önemli giriş noktalarından biri haline gelmesi ile ilişkili olduğu belirtildi.
Öte yandan, Rus gazına daha bağımlı olan Orta Avrupa'daki bazı ticaret merkezlerinde işlem hacimlerinde düşüş yaşandı. Özellikle Slovakya'daki SVOB merkezinde işlem hacmi yüzde 77, Çekya'daki VOB'da ise yaklaşık yüzde 18 oranında geriledi. Bu gerilemenin temel sebebi, Rus gazı akışının kesilmesi sonrasında bölgedeki ticaret rotalarının değişmesi olarak gösteriliyor.
