Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından Rus gazına yönelik yaptırımlar uygulayan Avrupa Birliği, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatını artırarak rekora ulaştı. 2023 yılının ilk çeyreğinde LNG ithalatı, savaş öncesi döneme göre önemli bir artış gösterdi.
Eurostat verilerine göre, Avrupa Birliği'nin (AB) toplam sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatı, 2023 yılının ilk çeyreğinde yıllık bazda %5,2 artarak rekor seviyeye ulaştı. Bu artış, 2021 yılının aynı dönemine kıyasla %121 oranında bir yükselişi temsil ediyor.
AB'nin boru hattı ile gaz ithalatı ise bu yılın ilk çeyreğinde sınırlı bir artış gösterirken, LNG'ye yönelişin etkisiyle savaş öncesi döneme göre yaklaşık yarı yarıya gerilemiştir.
Savaş öncesinde AB'nin LNG ithalatında ABD'nin payı %24,1, Rusya'nın payı ise %21,2 seviyesindeydi. Ancak 2023 yılının ilk çeyreğinde ABD'nin payı %57,4'e yükselirken, Rusya'nın payı %17,3'e gerilemiştir. Buna rağmen Rusya, AB'nin ikinci büyük LNG tedarikçisi olarak kalmaya devam etmektedir.
Avrupa'ya ulaşan Rus LNG'sinin büyük bölümünü sağlayan Yamal LNG tesisi, Moskova'nın AB LNG pazarındaki ağırlığını korumasında önemli bir rol oynamıştır. Kpler verilerine göre, bu tesisten AB'ye yapılan sevkiyatlar yılın ilk yarısında yaklaşık 9,9 milyon tona ulaşarak rekor kırdı. Bu miktar, geçen yılın aynı dönemine göre %16 artış göstermektedir.
AB, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırısının ardından enerji yaptırımlarını genişletirken, LNG ithalatına yönelik kısıtlamalar diğer enerji ürünlerine kıyasla daha sınırlı kalmıştır. Birlik, Haziran 2024'te Rus LNG'sinin AB limanları üzerinden üçüncü ülkelere yeniden yüklenmesini yasaklarken, üye ülkelerin kendi tüketimlerine yönelik ithalatı kapsam dışında bırakmıştır. Bununla birlikte, AB bu yıl kabul ettiği düzenlemeyle Rus LNG ithalatının 2027'ye kadar tamamen sonlandırılmasını hedeflemektedir.
Londra merkezli ICIS'in Küresel LNG Uzmanı Ed Cox, Rus LNG akışlarının güçlü seyrini koruduğunu ancak Avrupa'nın enerji tedarikindeki Rusya'nın rolünün geçmişe kıyasla belirgin şekilde azaldığını belirtmiştir. Cox, Yamal LNG tesisinden AB ülkelerine yönelik yüksek sevkiyatların uzun vadeli sözleşmeler nedeniyle beklenen bir gelişme olduğunu ifade etmiştir.
Cox, "Bu yıl Yamal LNG'den Avrupa'ya yapılan güçlü sevkiyatlar bizi şaşırtmıyor. Verilerimiz tesisin yüksek kapasiteyle çalıştığını gösteriyor," diyerek eklemektedir. AB'nin Rus LNG'sini aşamalı olarak devreden çıkarma planında şu aşamada değişiklik görmediklerini vurgulayan Cox, "Katar'ın Hürmüz Boğazı üzerinden yaptığı LNG ihracatı sınırlı kalırsa bu kararın ertelenmesine yönelik bazı baskılar oluşabilir," demiştir.
Kpler Kıdemli LNG ve Doğal Gaz Uzmanı Charles Costerousse, Rus boru gazına bağımlılığını önemli ölçüde azaltan AB'nin ABD LNG'sine yöneldiğini belirtmiştir. Costerousse, "Kaybedilen Rus boru gazının büyük bölümü ABD LNG'si ile ikame edildi," şeklinde açıklamada bulunmuştur.
Energy Aspects Gaz ve LNG Uzmanı Matt Drinkwater ise Yamal LNG'den yapılan yüksek hacimli sevkiyatların, AB'nin Rus LNG'sine yönelik uzun vadeli ithalat yasağı yürürlüğe girmeden önce mevcut sözleşmeler kapsamındaki alımlarını sürdürmesinden kaynaklandığını ifade etmiştir.
